Những phát ngôn và trích dẫn nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam

Là một người Việt Nam, ít ai chưa từng biết đến một phần trong các phát ngôn và trích dẫn nổi tiếng dưới đây. Có thể nói, suốt lịch sử Việt Nam, những câu nói, câu đối, ca dao, thành ngữ đó đã cùng nhau bồi đắp, tạo nên dân tộc Việt ở hiện tại, cả mặt tốt lẫn xấu.

* Vì tập hợp theo tiêu chí “nổi tiếng” đơn thuần nên các trích đoạn dưới đây có nội dung rất…lộn xộn. Thậm chí, không hiếm những câu mâu thuẫn nhau hoàn toàn. Nhiều câu chỉ là mô tả lại một khoảng khắc lịch sử nào đó. Nhiều câu khác có nội dung không hay ho gì, phản ánh một tệ nạn hoặc một sắc thái tiêu cực nào đó từng nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam.

Hy vọng người xem chỉ coi đây là tập hợp ” những phát ngôn nổi tiếng” chứ không nhầm lẫn đó là ” những câu nói hay trong lịch sử Việt Nam”.Khi có thời gian rãnh, tôi sẽ tập hợp 1 danh sách khác, tập hợp những phát ngôn hay trong lịch sử nước nhà.








Những phát ngôn và trích dẫn nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam

“Phiền sứ giả về tâu vua sắm cho ta một con ngựa sắt, một cái roi sắt, một cái nón sắt và một tấm áo giáp sắt, ta sẽ phá tan lũ giặc.”.
( Phù Đổng Thiên Vương Thánh Gióng.)

“Ngày mai, nếu ai đem sính lễ đến trước thì được rước dâu về.
( Hùng Vương thứ 18, truyện Sơn Tinh – Thủy Tinh.).

” Bách nghệ tổ sư/ Tản Viên sơn thánh”
( biệt danh của Sơn Tinh)

” Giặc ở sau lưng nhà vua đấy!”
( Thần Kim Quy, truyện An Dương Vương.)

“Thiếp là phận gái, nếu có lòng phản nghịch mưu hại cha, chết đi sẽ biến thành cát bụi. Nếu một lòng trung hiếu mà bị người lừa dối thì chết đi sẽ biến thành châu ngọc để rửa sạch mối nhục thù”
( Mỵ Châu, truyện An Dương Vương)

” Ngàn tây nổi ánh phong trần
Ầm ầm binh mã xuống gần Long Biên”
(Khởi nghĩa Hai Bà Trưng, trích Đại Nam quốc sử diễn ca.)

“Quân giặc chưa dẹp được, dưới thì nước lụt, trên thì mây mù, khí độc bốc lên ngùn ngụt, trông lên thấy diều hâu đang bay bỗng sa xuống nước chết, nằm nghĩ đến lời Thiếu Du mới thấy là chí lý.”
( Mã Viện, Hậu Hán Thư, Mã Viện truyện.)

” Quân đi mười phần, quân về chỉ còn bốn năm phần.”
( Hậu Hán Thư, Mã Viện truyện.)

” Luật Việt khác luật Hán hơn mười điều.”
( Mã Viện, Hậu Hán Thư, Mã Viện truyện.)

” Nhụy Kiều Tướng Quân ( vị tướng yêu kiều như nhuỵ hoa).”
( danh xưng của Bà Triệu)

” Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp luồng sóng dữ, chém cá kình ở biển đông, đánh đuổi quân Ngô, giành lại giang san, chứ không chịu quỳ gối khom lưng làm tì thiếp cho người.”
( Bà Triệu.)

” Có Bà Triệu tướng,
Vâng mệnh trời ra.
Trị voi một ngà,
Dựng cờ mở nước.
Lệnh truyền sau trước,
Theo gót Bà Vương.”
(Lời nói của viên đá thần trong truyền thuyết về cuộc khởi nghĩa Bà Triệu.)

” Hoàng qua đương hổ dị, đối diện bà Vương nan.( múa ngang ngọn giáo đánh nhau với hổ còn dễ hơn đối mặt với vua bà).”
( lời quân Ngô nói về Bà Triệu, không rõ nguồn.)

” Dạ Trạch Vương.( Vua Đầm Đêm)”
( danh xưng của Triệu Quang Phục.)

” Ngày xưa đây là đầm Một Đêm mà bay lên trời, ngày nay cũng là đầm Một Đêm nhưng chết người.”
( Trần Bá Tiên, không rõ nguồn.)

” Mai Hắc Đế.”
( danh xưng của Mai Phúc Loan.)

” Cống vải từ nay Đường phải dứt,
Dân nước đời đời hưởng phước chung.”
( ca dao dân gian về cuộc khởi nghĩa của Mai Phúc Loan.)

” Bố Cái Đại Vương ( vị vua như cha mẹ của dân.).”
( danh xưng của Phùng Hưng.).

” Cờ Lau Vạn Thắng Vương.”
( danh xưng của Đinh Bộ Lĩnh.)

“Thập Đạo Tướng Quân Lê Hoàn”
( chức vụ của Lê Hoàn trước khi trở thành vua.)

“Lê Ngọa Triều”
( Thụy hiệu của Lê Long Đĩnh)

“Biến lãm Việt bang, tư vi thắng địa. Thành tứ phương bức thấu chi yếu hội; vi vạn thế đế vương chi thượng đô. ( Xem khắp nước Việt đó là nơi thắng địa. Thực là chỗ tụ họp trọng yếu của bốn phương đất nước, cũng là nơi kinh đô bật nhất của đế vương muôn đời).”
( Lý Thái Tổ, Thiên Đô chiếu, năm 1010.)

” Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận ( đừng tưởng xuân tàn hoa rụng hết)
Đình tiền tạc dạ nhất chi mai ( đêm qua – sân trước – một cành mai)”
( Thiền sư Mãn Giác, bài ” Cáo tật thị chúng”)

” Trẫm không tự cày thì lấy gì mà xôi cúng, lấy gì để thiên hạ noi theo?”
( Lý Thái Tông tại lễ cày ruộng tịch điền, năm 1038.)

” Ngồi yên đợi giặc sao bằng đem quân đánh trước để chặt mũi nhọn của giặc.”
( Lý Thường Kiệt).

” Bệ hạ hỏi ai có thể thay thần nên thần nói đến Trung Tá, còn như hỏi người hầu dưỡng thì phi Tán Đường ra còn ai nữa.”
( Tô Hiến Thành.)

” Nếu thực như thế thì họ ta thành hoàng tộc hay bị diệt tộc đây?”
( Trần Thủ Độ)

” Nhổ cỏ phải nhổ cả rễ sâu.”
( Trần Thủ Độ)

” Ngươi ở chức thấp mà giữ được luật pháp, ta còn trách gì nữa “
( Trần Thủ Độ)

” Đầu thần chưa rơi xuống đất, xin bệ hạ đừng lo.”
( Trần Thủ Độ)

” Nhập Tống.”
( Trần Nhật Hiệu)

” Nên đánh hay hàng?
Đánh! Đánh!”
( Hội nghị Diên Hồng)

” Sát Thát!”
( chữ xăm trên cánh tay của quân dân thời Trần.)

” Ta thà làm quỷ nước Nam còn hơn làm vương đất Bắc.”
( Trần Bình Trọng)

” Bệ hạ chém đầu thần đã hãy hàng.”
( Trần Hưng Đạo)

“Chim hồng hộc muốn bay cao phải nhờ ở sáu trụ xương cánh. Nếu không có sáu chiếc trụ cánh ấy thì cũng chim thường thôi”.
( Trần Hưng Đạo)

” Năm nay thế giặc dễ đánh”
( Trần Hưng Đạo)

“Quân quý ở tinh nhuệ, không quý ở số đông.”
( Trần Hưng Đạo)

” Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa; chỉ giận chưa thể xả thịt, lột da, nuốt gan, uống máu quân thù; dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn thây này bọc trong da ngựa, ta cũng vui lòng.”
( Trần Hưng Đạo, Hịch Tướng Sĩ.)

” Dĩ đoản binh chế trường trận”
( Trần Hưng Đạo, lời trăn trối)

” Khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc, đó là thượng sách giữ nước.”
( Trần Hưng Đạo, lời trăn trối.)

” Phá cường địch, báo hoàng ân.”
( Trần Quốc Toản)

” Chúng tôi thà suốt đời làm gia nô chứ không làm quan mà mang tiếng là người không trung hiếu.”
( Yết Kiêu)

“Cối Kê hựu sự quân tu ký (Cối Kê chuyện cũ người nên nhớ)
Hoan Diễn do tồn thập vạn binh” (Hoan Diễn kia còn chục vạn quân)
(Trần Nhân Tông)

” Xã tắc lưỡng hồi lao thạch mã, (Xã tắc hai phen bon ngựa đá)
Sơn hà thiên cổ điện kim âu.”( Non sông ngàn thuở vững âu vàng.)
( Trần Nhân Tông)

” Tướng là chim ưng, quân dân là vịt. Lấy vịt nuôi chim ưng thì có gì là lạ?”
( Trần Khánh Dư.)

“Người giỏi cầm quân thì không cần bày trận, người giỏi bày trận thì không cần phải đánh, người giỏi đánh không thua, người khéo thua không chết.”
(Trần Khánh Dư)

” Nhật: hỏa; vân: yên; bạch trú thiêu tàn ngọc thố”
“Nguyệt: cung; tinh: đạn; hoàng hôn xạ lạc kim ô.”
( Mạc Đĩnh Chi đối đáp triều đình nhà Nguyên)

” Đọc sách triệu trang mà bất lực
Bạc đầu xin phụ nỗi thương dân.”
( Trần Nguyên Đán)

” Làm sao để có trăm vạn quân để chống giặc Bắc?”
( Hồ Quý Ly)

” Tôi không sợ đánh, chỉ sợ lòng dân không theo.”
( Hồ Nguyên Trừng.)

” Tướng quốc tài nan tàm Lý Bật, ( Tướng quân nhưng tài kém nghĩ thẹn với Lý Bật.)
Thiên đô kế chuyết khốc Bàn Canh.( Dời đô kế vụng, khóc Bàn Canh.)
( Hồ Nguyên Trừng)

” Người Nam ta mà được ăn đầu người Bắc à?”
( Nguyễn Biểu)

” THời lai đồ điếu thành công dị, ( gặp thời thì hạng hàng thịt, đi câu cũng nên sự nghiệp.)
Vận khứ anh hung ẩm hận đa. ( Lỡ vận thì anh hùng cũng chỉ còn biết nuốt hận mà thôi.)”
( Đặng Dung, bài thơ Thuật Hoài.)

” Hoạ phúc hữu môi phi nhất nhật ( Họa phúc đều có duyên do, đâu phải chỉ một ngày )
Anh hùng di hận kỷ thiên niên ( Anh hùng để lại mối hận nghìn năm)
( Nguyễn Trãi nói về Hồ Quý Ly, bài ” quan hải”)

” Nhân nghĩa chi cử yếu tại an dân ( Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân)
Điếu phạt chi sư mạc tiên khử bạo ( Quân điếu phạt trước lo trừ bạo).”
( Nguyễn Trãi, ” bình Ngô đại cáo”)

” Lấy nhân nghĩa thắng hung tàn,
Dùng chí nhân thay cường bạo.”
( Nguyễn Trãi, ” bình Ngô đại cáo”)

” Trừ độc, trừ tham, trừ bạo ngược,
Có nhân, có trí, có anh hùng.”
( Nguyễn Trãi, Bảo Kính Cảnh Giới, bài 5)

” Hiền tài là nguyên khí quốc gia”
( Thân Nhân Trung)

“Một thước núi, một tấc sông của ta lẽ nào tự tiện bỏ đi được. Nếu người nào dám đem một thước, một tấc đất của vua Thái Tổ để lại mà làm mồi cho giặc thì kẻ đó sẽ bị trừng trị nặng”.
( Lê Thánh Tông)

” Ức Trai chi thượng tâm khuê tảo.( Lòng Ức Trai sáng tựa sao khuê.)”
( Lê Thánh Tông)

“Pháp luật là phép tắc chung của Nhà nước, ta và các người phải cùng tuân theo.”
( Lê Thánh Tông)

” Giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh.”
( Ca dao)

” Tấc đất, tấc vàng.”
( ca dao)

” Con ơi nhớ lấy câu này
Cướp đêm là giặc cướp ngày là quan.”
( Ca dao)

” Hoàng Sơn nhất đái, vạn đại dung thân”
( Nguyễn Bỉnh Khiêm, hiến kế cho Nguyễn Hoàng)

“Cao Bằng tuy tiểu khả dung sổ thế”
( Nguyễn Bỉnh Khiêm, hiến kế cho nhà Mạc)

” Giữ chùa thờ phật thì ăn oản”
( Nguyễn Bỉnh Khiêm, hiến kế cho Trịnh Kiểm)

” Đồng trụ chí kim đài dĩ lục.”
” Đằng giang tự cổ huyết do hồng.”
( Giang Văn Minh đối đáp triều đình Sùng Trinh.)

” Dư bất thụ sắc ( ta không nhận sắc)”
( Đào Duy Từ, mở đầu nội chiến Trịnh-Nguyễn)

” Tướng vô tài, sĩ bất lai” ( tướng không tiền, quân không tìm đến)
( người Khách khuyên Hoàng Ngũ Phúc)

“Danh phận không rõ từ lâu, thuận nghịch lấy gì mà phân biệt.”
( Phạm Công Thế)

” Bay thẳng cánh muôn trùng tiêu hán
Phá vòng vây bạn với kim ô
Giang sơn khách diệc tri hồ?”
(Nguyễn Hữu Cầu, bài ” Chim trong lồng”)

” Chiều chiều én liệng truông mây
Cảm thương chàng Lía bị vây trong thành”
( ca dao về khởi nghĩa chàng Lía)

” Trăm quan thì được tước hầu
Mười quan tước bá, ai nào kém ai.”
( ca dao, ám chỉ tệ mua quan bán tước thời Lê-Trịnh)

” Sợ thầy không bằng sợ giặc. Quý chúa không bằng quý thân.”
( Nguyễn Khang, kẻ bắt chúa Trịnh Khải giao cho Tây Sơn)

” Cơ đồ họ Trịnh đã tan, việc này cũng đừng đổ oan cho thằng Trịnh Khải!”
( Nguyễn Huệ)

” Đánh cho để dài tóc, đánh cho để đen răng, đánh cho chúng chích luân bất phản, đánh cho chúng phiến giáp bất hoàn, đánh cho chúng biết sử tri Nam Quốc anh hùng chi hữu chủ.”
( Nguyễn Huệ, theo ” Minh Đô Sử”)

” Mà nay áo vải cờ đào
Giúp dân dựng nước xiết bao công trình”
( Lê Ngọc Hân, bài ” Ai tư vãn”)

“Ai công hầu, ai khanh tướng, giữa trần ai, ai dễ biết ai”
( Đặng Trần Thường)

“Thế Chiến Quốc, thế Xuân Thu, gặp thời thế, thế thời phải thế”
( Ngô Thì Nhậm)

” Đau đớn thay phận đàn bà
Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung.”
( Nguyễn Du)

” Bất tri tam bách dư niên hậu
Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như?”
( Nguyễn Du)

” Ví đây đổi phận làm trai được
Thì sự anh hùng há bấy nhiêu?”
( Hồ Xuân Hương)

” Trên trời có ông sao tua
Ở làng Minh Giám có vua Ba Vành”
( ca dao về khởi nghĩa Phan Bá Vành)

” Bắc sứ lai triều
Tây Sơn phục quốc”
( câu đối giữa vua Thiệu Trị và hoàng tử Hồng Bảo)

“Làm trai đứng ở trong trời đất
Phải có danh gì với núi sông.”
( Nguyễn Công Trứ)

” Bạc mệnh chẳng lầm người tiết nghĩa,
Đoạn trường cho đáng kiếp tà dâm.”
( Nguyễn Công Trứ nói về truyện Kiều)

” Nhớ câu kiến ngãi bất vi
Làm người thế ấy cũng phi anh hùng”
( Nguyễn Đình Chiểu, truyện ” Lục Vân Tiên”)

” Bình Tây đại nguyên soái Trương Định.”
( danh xưng của Trương Định)

” Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam, nước Nam mới hết người đánh Tây.”
( Nguyễn Trung Trực.)

” Hỏa hồng Nhật Tảo oanh thiên địa.
Kiếm tuốt Kiên Giang khấp quỷ thần.”
( câu đối về Nguyễn Trung Trực.)

” Hỡi ôi.
Súng giặc đất rền.
Lòng dân trời tỏ.”
( Nguyễn Đình Chiểu, ” văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc”)

“Rập rình trống đánh cờ xiêu
Phen này quyết đánh cả Triều lẫn Tây…”
( khởi nghĩa Trần Tấn, Đặng Như Mai.)

” Phan, Lâm mãi quốc. Triều đình khi dân”
( Được cho là dân Nam Kỳ nói về Phan Thanh Giản, Lâm Duy Hiệp. Sau có nguồn cho rằng đây là lời của Phan Bội Châu. Từ ” mãi” ( mua) là do bị hiểu sai từ Hán Việt)

” Tay bẩn lấy nước mà rửa
Nước bẩn lấy máu mà rửa”
( Vua Duy Tân)

” Dựng gan góc để đập tan sắt lửa,
Xối máu nóng rửa vết nhơ nô lệ.”
( Phan Bội Châu)

” Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”
( khẩu hiệu của phong trào Duy Tân)

“Tiếng đồn Khải Định nịnh Tây
Nghề này thì lấy ông này tiên sư”
(Ca dao về Khải Định)

” Truyện Kiều còn, tiếng ta còn, nước ta còn.”
( Phạm Quỳnh)

” Chém cha con đĩ Kiều”
( Huỳnh Thúc Kháng)

” Nén bạc đâm toạc tờ giấy”
( Vũ Trọng Phụng qua lời Nghị Hách, tác phẩm “Giông Tố”.)

” Các ông muốn nghệ thuật cứ mãi là nghệ thuật. Tôi và những nhà văn cùng chí hướng, muốn nghệ thuật là sự thực ở đời.”
( Vũ Trọng Phụng)

” Nghệ thuật không phải là ánh trăng lừa dối, không nên là ánh trăng lừa dối. Nghệ thuật chỉ có thể là những tiếng đau khổ kia, phát ra từ những kiếp lầm than.”
( Nam Cao)

” Tao muốn làm người lương thiện… Ai cho ta làm người lương thiện?”
( Nam Cao, truyện ngắn Chí Phèo.)

“Thà làm dân một nước độc lập hơn làm vua một nước nô lệ”
(Vua Bảo Đại)

” KHông có gì quý hơn độc lập tự do.”
( Hồ Chí Minh)

” Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”
( Hồ Chí Minh, ” Lịch sử nước ta”)

” Dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải quyết giành cho được độc lập.”
( Hồ Chí Minh, cách mạng tháng 8/1945)

” Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có thể sánh vai cùng các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần ở công học tập của các em.”
( Hồ Chí Minh)

” Các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước.”
( Hồ Chí Minh)

” Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một; sông có thể cạn, núi có thể mòn, song chân lý ấy không bao giờ thay đổi.”
( Hồ Chí Minh)

“Tôi nói, đồng bào nghe rõ không?”
( Hồ Chí Minh)

“Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành.”
( Hồ Chí Minh)

” Quyết tử để cho Tổ quốc quyết sinh.”
( Hồ Chí Minh)

” Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người.”
( Hồ Chí Minh)

” Ai có súng dùng súng, ai có gươm dùng gươm, không có gươm thì dùng cuốc, thuổng, gậy gộc.Ai cũng phải ra sức chống thực dân Pháp cứu nước.”
( Hồ Chí Minh)

” Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết
Thành công, thành công, đại thành công”
( Hồ Chí Minh)

” Từ thuở mang gươm đi mở cõi
Nghìn năm thương nhớ đất Thăng Long”
( tướng Huỳnh Văn Nghệ)

” Biên giới Hoa Kỳ kéo dài đến vĩ tuyến 17″ ( Thực ra nguyên văn là: “With regard to security, the frontiers of the United States do not stop at the Atlantic and Pacific Coasts, but extend, in South East Asia, to the Ben Hai river, which partitions Viet-Nam at the 17th parallel, and forms the threatened border of the Free World, which we all cherish” (Xét theo vấn đề an ninh thì biên giới (hay tiền đồn) của nước Mỹ không dừng ở Tây duyên Hải hay Đông Duyên hải (giáp Đại Tây Dương hay TBD), mà còn kéo dài đến sông Bến Hải ở Đ (thứ chia cắt biên giới VN tại vĩ tuyến 17) tạo nên ranh giới (bị đe dọa) của Thế Giới Tự Do mà chúng ta đều yêu mến.)
( Ngô Đình Diệm. Về phía biện hộ cho câu nói, có rất nhiều bài viết kiểu ” thật ra câu nói là như vầy…”. Nhưng nội dung chi tiết ” nguyên văn câu nói” ấy tuỳ theo bản lại không hoàn toàn đồng nhất với nhau. Xin ghi ra 1 bản ” nguyên văn” như thế ở trên để tham khảo.)

” Không có hiệp thương tổng tuyển cử.”
( Ngô Đình Diệm)

“Thà mất nước chứ không thà mất Chúa”
( linh mục Hoàng Quỳnh)

” Nhằm thẳng quân thù mà bắn”
( tướng Nguyễn Viết Xuân tại trận địa pháo Quảng Bình, sau thành khẩu hiệu của lực lượng phòng không không quân thời chống Mỹ.)

” Tìm Mỹ mà đánh, tìm nguỵ mà diệt”
( tướng Nguyễn Chí Thanh)

“Bám thắt lưng địch mà đánh”
( tướng Nguyễn Chí Thanh)

“1 ngày bằng 20 năm”
( khẩu hiệu trong chiến dịch Hồ Chí Minh)

” Thần tốc, thần tốc, thần tốc hơn nữa;
Táo bạo, táo bạo, táo bạo hơn nữa.”
( Võ Nguyên Giáp, chiến dịch Hồ Chí Minh)

” con ma nhà họ Hứa”
( dựa trên tên của một giai thoại hồn ma nổi tiếng ở miền Nam. Do tên trùng từ “hứa” – lời hứa- nên về sau biến thành thành ngữ để chỉ những người không giữ lời)

” thanh minh – thanh nga”
( nghệ sĩ Thanh Nga của đoàn hát Thanh Minh nổi tiếng những năm 197X – do tên trùng với ” thanh minh” – biện bạch – nên về sau biến thành thành ngữ ám chỉ hành động biện bạch, cãi cùn.)


Bạn đang xem bài viết Những phát ngôn và trích dẫn nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam tại chuyên mục [ Danh ngôn ] trên website Asianhubjobs.com. Hãy chia sẻ nếu bài viết này hữu ích cho mọi người.